Selecteer een pagina

woman-640x425

Miranda, een zelfstandig ondernemer van midden dertig, begreep er niets van toen haar therapeut haar vertelde dat zij verschijnselen van burn-out vertoont. Miranda leidt met haar man het leven dat vele bovenmodale gezinnen leiden in een vinex wijk in de Randstad. Met de pieken en dalen van een eigen onderneming, twee kinderen in de puberteit, een echtgenoot met een veelbelovende carrière en lange dagen, leidt ze een druk leven maar ogenschijnlijk niet drukker dan dat van een ander.

Toch lijdt ze in stilte onder het gewicht van vage energieklachten dat ze niet van zich af kan zetten. Nu hoort ze dat haar klachten wijzen op een van burn-out! Maar ja, ze heeft het ook zo druk, legt Miranda de therapeut uit.

Eenmaal thuis kan ze niet goed uitleggen waarmee ze het nu zo druk heeft. Ze doet toch helemaal niet zoveel, vertelt ze mij in een gesprek schuldbewust. Maar Miranda heeft wel het gevoel steeds teveel schotels in de lucht te moeten houden, bang om dingen te vergeten en het overzicht kwijt te raken.

Om zakelijk succesvol te zijn zet zij zichzelf onder druk en wordt boos wanneer zij aan iets nieuws begint zonder iets af te maken. Dagelijkse beslommeringen laten nauwelijks nog ruimte voor ontspanning. Miranda slaapt slecht door de drukte in haar hoofd en de groeiende frustratie dat ze meer tevreden zou moeten zijn met haar leven want ze “heeft het toch best heel goed”.

Iedereen heeft wel eens last van periodes van piekeren of somberheid. Wanneer het je uit je slaap houdt en belemmerend wordt voor je functioneren kom je al gauw in een vicieuze cirkel terecht.  Als je voor de zoveelste keer een reorganisatie meemaakt kan de gedachte dat je deze keer wel eens aan de beurt kunt zijn een vruchtbare voedingsbodem vinden. Je hoofd gaat ermee aan de haal en roept scenario’s op die je vreest waarna je piekeren hoe je ze kunt voorkomen.  Je kunt je gedachten niet stoppen zonder dat ze even later in alle hevigheid terugkeren: alsof je een bal onder water probeert te duwen. Hoe harder je duwt, hoe meer weerstand je voelt en hoe vermoeider je raakt. Je kunt je gedachten niet vermijden en niet verstoppen. Maar wat dan wel?

Waar je hersenen niet goed in zijn

De menselijke hersenen zijn erin bedreven om scenario’s te schetsen en verbeeldingskracht te gebruiken om risico’s en kansen juist in te schatten. Vanuit een overlevingsperspectief cruciaal want wanneer onze voorouders vroeger moesten besluiten om te vechten of te vluchten in het aanzicht van reëel fysiek gevaar, moest je snel kunnen beslissen.

Het mentale proces wordt ondersteund door de aanmaak van stresshormonen die je in staat stellen adequaat te reageren, pijn te negeren en alles te doen wat nodig is om te overleven.

Hoogopgeleide kenniswerkers gebruiken dagelijks hun sterk ontwikkelde rationele vermogens om professioneel concrete risico’s in te schatten en problemen op te lossen.

Wanneer het echter gaat om innerlijke, psychologische processen en situaties waarvan de uitkomst niet te voorspellen is, is het verstand echter een slechte raadgever. Omdat geen enkel scenario een concrete bevredigende uitkomst kan geven, gaat het verstand eindeloos door.

Of je nu een tijger in de jungle tegenkomt of een slecht nieuws gesprek in gaat, je lichaam reageert precies hetzelfde en maakt stresshormonen aan omdat het geen onderscheid maakt tussen werkelijk beleefde stress en stressvolle scenario dat zich in je hoofd afspeelt.

Met dat verschil dat de tijger weg gaat (hopelijk) terwijl een reorganisatie aankondiging of aanhoudende spanningen binnen het team veel langer blijft hangen. In het eerste geval herstelt je lichaam snel maar in het laatste geval blijft het lichaam stresshormonen produceren met schadelijke lichamelijke gevolgen op termijn.

clouds 640x480

Het zijn maar gedachten

Terug naar belastende gedachten. Hoe kun je nou gebruik van je verbeeldingskracht op een manier die je dient? Ik sprak laatst een vriend die jaren terug een burn-out had. Door het roer om te gooien en een andere houding aan te nemen naar zijn gedachten was het hem gelukt om uit een neerwaartse spiraal te komen. Hem hadden dezelfde inzichten in de waarde van gedachten geholpen als mij. Daarom deel ik ze hier graag met jou.

Heb je deze kerstdagen last van piekergedachten in? oefen in afstand nemen en en bedenk bij:

belastende gedachten

  • Het zijn maar gedachten
  • Ik hoeft deze gedachten niet te geloven
  • Ik ben niet mijn gedachten
  • Ik hoef niet te handelen volgens mijn gedachten

Dreigt er geen concreet levensgevaar bij een nieuwe kans of uitdaging:

  • Ik bedank mijn verstand voor de waarschuwing (en doorloop stap 1-4)
  • Wat wil ik echt diep van binnen, wat verrijkt mijn leven? Als je het probleem niet in je hoofd kunt oplossen met voor- en tegenargumenten, vraag je dan af waar het je werkelijk om gaat, wat verrijkt je leven en beslis met je hart.

Ben je niet blij met het resultaat?

  • Ik sta mijzelf toe een  fout te maken, iets niet te weten of er op terug te komen.
  • Ik spreek mijzelf liefdevol toe want daar gedij ik op; straffen maakt mij klein en levert geen betere resultaten – net als bij kinderen.
  • Ik laat al mijn gedachten toe hoe ongepast, beangstigend of streng ze ook zijn – zonder erop in te gaan. Wegdrukken maakt dat ze meer van zich laten horen en leidt tot een gevecht dat ik niet kan winnen.

Merk je een versnelde hartslag en ademhaling waardoor je onrustig blijft?

  • Verleg je aandacht naar je ademhaling wanneer je merkt dat je hartslag omhoog gaat bij stressvolle gedachten: een paar tellen langer uitademen dan inademen verlaagt de hartslag en kalmeert (het moet wel comfortabel blijven voelen). Bonus: hier worden je gedachten ook meteen rustiger van.

In de afgelopen jaren heb ik zelf de kracht ervaren van bovenstaande regels en pas ik dit dagelijks toe om ineffectief gepieker tijdig (nou ja, meestal) een halt toe te roepen. Miranda was sceptisch en vind het in eerste instantie lastig toe te passen maar merkt wel hoe inderdaad gedachten en emoties maar een moment duren. Ik ben benieuwd hoe het haar vergaat na enige oefening.

Ik stel voor dat mijn gedachten komen en gaan zoals de wolken aan de hemel langzaam in beeld komen en weer voorbij drijven. Dat kan ook met herfstblaadjes in de stroom of dwarrelende sneeuwvlokken.

 

Wat werkt voor jou?