Selecteer een pagina

Worstelen met een dilemma

Een dilemma is een dronken fruitvliegje

Een innerlijk dilemma is als een ongrijpbaar fruitvliegje dat telkens ontsnapt aan doelgerichte pogingen het te pletten. Zoals je vruchteloos blijft jagen achter een traag dronken insect, zo blijft je verstand onvermoeibaar zoeken naar de ultieme oplossing die steeds buiten bereik blijft. Hoe langer dat verstand blijft jagen, hoe meer het je in beslag gaat nemen. Tot het eindeloos gepieker je uit de slaap houdt of je legt je halfslachtig neer bij een uitkomst waarover je later weer je onvrede kunt uiten. Afhankelijk van hoe groot je dilemma is natuurlijk. Een beslissende stap in je loopbaan nemen die ook het dagelijks leven van je gezin raakt is van een andere orde dan de logistieke uitdaging van een overvolle agenda. Hoe dat komt en wat wel werkt lees je hier.

Het verstand loopt vast

Innerlijke worstelingen worden groter en pijnlijker naarmate we rationele afwegingen maken. Evolutionair beschikt de mens over het vermogen concrete problemen op te lossen door de manier waarop het verstand verbanden legt: we kunnen een voorstelling maken over de toekomst, plannen maken, evalueren en resultaten vergelijken. Handig wanneer je een project wilt afronden. Een dilemma onderscheidt zich door te vragen iets te ondernemen buiten je comfortzone. Je wilt iets bereiken dat onbewust tegemoet komt aan wat belangrijk voor je is – ook wanneer je onvrijwillig in actie moet komen. Onderliggende drijfveren spelen altijd mee, hoe klein ook. Met die innerlijke psychologische processen weet het verstand geen raad behalve waarschuwen voor ongewenste gevolgen. Piekeren is de poging om je onderliggende gevoelens te onderdrukken met de taal van het verstand.

 

Taal van de intuïtie

De taal van drijfveren, emoties en de intuïtie bestaat niet uit woorden maar uit de indrukken die je met je zintuigen opdoet. Daarom worden we vervoerd door muziek, geraakt door beelden en geur. Onze verbeeldingskracht heeft taal nodig omdat we geen andere manier hebben om de innerlijke ervaring te delen. Zo vinden we in de westerse cultuur dat er een tijd en plaats is voor beiden maar zelden gecombineerd. Zo kopte de NRC Next : “je kunt niet rechtspreken op basis van onderbuikgevoelens”. In een professionele omgeving heeft de intuïtie alleen bestaansrecht wanneer  je deze rationeel kunt onderbouwen. Dat draagt bij tot de hogere waardering en het vertrouwen op het gelijk van de ratio boven het gevoel.

 

In actie komen van binnenuit

Een dilemma los je niet op met de taal van je verstand maar vanuit het innerlijk weten of gevoel. Om een innerlijk groeiproces op gang te brengen biedt de verbeeldingskracht ingang tot het innerlijk weten dat antwoorden heeft. Door een probleem te benaderen vanuit een innerlijk perspectief bereik je uiteindelijk de overtuiging die je zoekt om moeilijke beslissingen te nemen en voor in actie te komen. Eenmaal overtuigd van waar je voor wilt gaan is het makkelijker haalbare doelen en concrete acties te formuleren met je verstand. In veel situaties pas je dit allang toe. Waar ik je toe wil uitnodigen is om deze strategie bewust toe te passen in situaties waarin je verstand blijft hangen in argumenten en tegenwerpingen zonder dat het leidt tot bevredigend resultaat.

 

Aan de slag

Afhankelijk van hoezeer je in je hoofd “zit” kan het lastig zijn de boodschap van je intuïtie te horen. Gebruik een korte koffiepauze om op een intuïtieve manier te reflecteren op een situatie waarover je blijft piekeren. Begin bij een beeld. Bijvoorbeeld de foto bovenaan dit artikel of pak een voorwerp uit je omgeving. Gebruik deze als metafoor voor jouw situatie en stel jezelf de volgende vragen:

  1. Wat is hier gaande volgens jou?
  2. Welke parallellen kun je trekken met jouw situatie?
  3. Welke rol speel jij in dit beeld?
  4. Wat valt jou op, wat raakt of stoot af?
  5. Welke neiging komt in je op?

Bij iedere antwoord “kruip” je in het beeld alsof je er bent en beschrijf je zintuiglijke waarnemingen zo uitvoerig mogelijk, zoals kleuren, lichtval, wat ruik je, wat hoor je, wat voelen je voeten, handen, huid etc., welk emotie dringt zich op, is het prettig hier te zijn of niet. Houd het tempo erin en laat andere vragen spontaan opkomen. Misschien valt het kwartje meteen, misschien duurt het langer. Waak ook voor oordelen over je eigen waarnemingen. Je hoeft het met niemand te delen, er is geen goed of fout. Een lastig besluit kun je pas achterstaan als je van binnen overtuigd bent. Wanneer dan alles tegenzit blijf weet je waarvoor je het doet.  Liever ergens voor gaan vanuit jezelf dan om aan andermans verwachtingen te willen voldoen zonder daar zelf achter te staan.